کد خبر : 3898
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۲۴ بهمن ۱۳۹۸ - ۱۴:۳۶

میررضی آرتیمانی

میررضی آرتیمانی

میرزا رضی آرتیمانی یا میرزا رضی‌الدین آرتیمانی مشهور به میرمحمد متخلص به رضی (زادهٔ ۹۷۸ در روستای آرتیمان – درگذشتهٔ ۱۰۳۷ هجری قمری) از شاعران و عارفان مشهور دوران صفویه بود. زندگی وی در سال ۹۷۸ قمری در روستای آرتیمان از توابع تویسرکان به دنیا آمد. در ایام جوانی به همدان رفت و در آن‌جا مشغول تحصیل شد و از شاگردان میر مرشد بروجردی گردید. رضی به علت شایستگی وافری که داشت زود مورد توجه شاه عباس که معاصر وی

میرزا رضی آرتیمانی یا میرزا رضی‌الدین آرتیمانی مشهور به میرمحمد متخلص به رضی (زادهٔ ۹۷۸ در روستای آرتیمان – درگذشتهٔ ۱۰۳۷ هجری قمری) از شاعران و عارفان مشهور دوران صفویه بود.

زندگی

وی در سال ۹۷۸ قمری در روستای آرتیمان از توابع تویسرکان به دنیا آمد.

در ایام جوانی به همدان رفت و در آن‌جا مشغول تحصیل شد و از شاگردان میر مرشد بروجردی گردید. رضی به علت شایستگی وافری که داشت زود مورد توجه شاه عباس که معاصر وی بود قرار گرفت و در جمع منشیان میرزایان شاه درآمد و به همین دلیل بود که داماد خاندان صفوی شد.[۱]

کلمهٔ «میر» از آن جهت به رضی اطلاق شده‌است که مدتی جزء میرزایان شاه عباس بوده‌است. در بستان السیاحه بدین مضمون آمده‌است که «سید رضی آرتیمانی که در زمان شاه عباس ماضی صاحب دیوان و ساقی‌نامه‌ی مشهور است از قریهٔ آرتیمان است اما اولاد وی اکنون از جد خویش نصیب و بهره نبرده‌اند. رضاقلی‌خان هدایت در مورد رضی چنین نوشته‌است: سیدی است صاحب ذوق و حال عرفانی با افضال در معارف الاهیه مسلم آفاق و در مدارج حقانیه در عالم طاق. معاصر شاه عباس صفوی و والد میرزا ابراهیم متخلص به ادهم است. وی که از رِندان مست و عارفان پاکدل و صوفیان صافی‌دل است علوم نقلی و عقلی را چون حجابی می‌بیند که انسان را به خود متوجه می‌سازد و از عشق به معشوق یکتا بازمی‌دارد…» از او حدود ۱۲۰۰بیت شعر در قالبهای گوناگون به جا مانده که معروفترین آن‌ها ساقی نامهٔ اوست.

رضی پس از گذران سالیانی از عمر شریف خود، دوباره عزم وطن خویش می‌نماید و به زادگاه برمی‌گردد و در سال ۱۰۳۷ هجری قمری (۱۰۰۵ش) درمی‌گذرد و او را در محل خانقاهش به خاک سپردند. آرامگاه او در «همینه» تویسرکان قرار دارد.

نمونه اشعار

اشعاری مشهور از ساقی‌نامه با مطلع و مقطع که سرشار از مفاهیم عرفانی و وحدت وجودیست:[۲]

الهی به مستان میخانه‌اتبه عقل آفرینان دیوانه‌ات
به دردی کش لُجهٔ کبریاکه آمد به شأنش فرود انّما
به درّی که عرش است او را صدفبه ساقی کوثر، به شاه نجف
… خدا را به جان خراباتیانکزین تهمت هستیَم وارهان
به میخانهٔ وحدتم راه دهدل زنده و جانِ آگاه ده
… قلم بشکن و دور افکن سبقبسوزان کتاب و بشویان ورق
… که گفته‌است چندین ورق را ببینبگردان ورق را و حق را ببین
… الهی به آنان که در تو گمندنهان از دل و دیدهٔ مردمند
… رضی روز محشر علی ساقی استمکن ترک می تا نفس باقی است

اشعاری مشهور از سوگندنامه با مطلع و مقطع که سرشار از خمریات است:[۳]

دگر سینه‌ام چون خم آمد به جوشبرآمد از این قُلزُم غم خروش
خراباتیان، راه میخانه کوحریفان بگوئید، پیمانه کو
مرا سوی میخانه راهی دهیدسرم را به آن در پناهی دهید
بهار است و بلبل، بساطِ نشاطبه طَرف چمن می‌کشد ز انبساط
… کتاب اشارت اَبرو بخوانشفا در لبِ جامِ پُر باده دان
… به من، جان من، مِی بده، مِی بدهپیاپی، پیاپی، پیاپی بده
… از آن می که در دل چو منزل کندسراپای اجسام را دل کند
از آن می که روح روانست و بساز آن می که اکسیر جانست و بس
رضی را بده جامی از لطف عامبه جانان‌رسان جان او، والسلام

آثار

  • ساقی‌نامه
  • سوگندنامه
  • گوهر عشق
  • غزلیات
  • قصاید
  • رباعیات
  • ترجیع بند
  • مقطعات و غزلیات ناتمام
  • مفردات

منابع

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به میر رضی آرتیمانی در ویکی‌گفتاورد موجود است.
  1.  «صفحه اصلی»toyserkan.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۲۹.
  2.  http://ganjoor.net/razi/saghiname/
  3.  http://ganjoor.net/razi/sougandname/

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.